Zoeken in GGD Amsterdam
Pad tot huidige pagina
Verbergen
De GGD richt zich op alle inwoners van Amsterdam,­ Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.

Hoe komt de outcome monitor van de Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht tot stand?

11 april 2017
-
Gwen van Husen & Annemarijn Schaap

In februari is de nieuwste outcome monitor van de Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht (AAGG) verschenen. In de media was veel aandacht voor de mooie uitkomsten die de monitor laat zien. Zo laat de monitor zien dat verschillende groepen kinderen in Amsterdam minder vaak obesitas of overgewicht hebben. Hoe komt zo'n monitor nu tot stand? We vragen het Sanne Franssen en Ilona Steenkamer, onderzoekers bij EGZ en verantwoordelijk voor de rapportage van de outcome monitor.

Waarom wordt een outcome monitor opgesteld?

De monitor meet of het aantal kinderen met overgewicht en obesitas is veranderd in Amsterdam ten opzichte van voorgaande jaren. Deze inzichten zijn belangrijk voor de AAGG omdat dit een lerende aanpak is die zich constant blijft vernieuwen. Op basis van de outcome monitor wordt het gevoerde beleid geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. De kracht van deze monitor is dat je een genuanceerd beeld krijgt van het gewicht van Amsterdamse kinderen. In welk stadsdeel gaat het goed? En waar zijn nog extra inspanningen nodig om te zorgen dat het beter gaat?

Welke bronnen gebruiken jullie voor de monitor?

De gegevens voor de monitor komen grotendeels van de afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ). JGZ verzamelt deze gegevens op verschillende manieren, afhankelijk van de leeftijd van de kinderen. Zo worden de gegevens over kinderen van 0-4 op het consultatiebureau verzameld. De artsen en verpleegkundigen meten en wegen de kinderen. En ze vragen bijvoorbeeld ook of baby's borst- of kunstvoeding krijgen. Deze informatie wordt vervolgens opgenomen in KIDOS, het digitale registratiesysteem van de JGZ.

Kinderen van 4-12 jaar worden gemeten en gewogen door een assistente, jeugdverpleegkundige of jeugdarts op de basisschool. De metingen worden aangevuld met papieren vragenlijsten die de ouders invullen. De vragenlijsten gaan onder andere over de leefstijl van de kinderen, er wordt bijvoorbeeld gevraagd of ze ontbijten, zoete (fris)dranken nuttigen en hoeveel ze bewegen.

Op het voortgezet onderwijs wordt gebruik gemaakt van Jij en je Gezondheid, een digitale vragenlijst die door alle tweede en vierde klassers wordt ingevuld, in de klas. Hierin staan onder andere vragen over leefstijl. Daarnaast worden de lengte en het gewicht van de kinderen geregistreerd door de JGZ-er op de school.

Jullie gebruiken papieren vragenlijsten op de basisscholen. Is dat nog van deze tijd?

Nee zeker niet. Het is monnikenwerk om die duizenden vragenlijsten geschikt te maken voor digitale analyses. Zo worden ze één schooljaar lang verzameld vanaf alle verschillende locaties van JGZ en vervolgens allemaal door een scanbedrijf omgezet naar een digitaal bestand. Dat kan efficiënter. In 2018 start EGZ dan ook een pilot van 'Jij en je Gezondheid' op het basisonderwijs. Deze digitale vragenlijst is al beschikbaar voor kinderen op het voortgezet onderwijs. EGZ is nu druk bezig 'Jij en je Gezondheid' geschikt te maken voor het basisonderwijs.

Hoe vertaal je deze cijfers naar resultaten?

Op basis van lengte en gewicht berekenen we de Body Mass Index (BMI) van de kinderen. Aan de hand van zogenaamde afkapwaardes - internationaal gehanteerde normen die vaststellen vanaf welke BMI-score sprake is van overgewicht of obesitas - delen we de Amsterdamse kinderen in gewichtsklassen in. De afkapwaardes houden rekening met het geslacht en de leeftijd van de kinderen en kunnen pas voor kinderen vanaf twee jaar worden vastgesteld. Voor jongere kinderen kan dus niet worden vastgesteld of er sprake is van overgewicht of obesitas.

Verder zorgen we ervoor dat de gegevens representatief zijn voor de hele stad. Op basis van de cijfers van Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) weten we precies hoeveel kinderen er in Amsterdam zijn. En welke achtergrond zij hebben. De sociaal-economische status (SES) wordt bepaald door het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) op basis van het postcodegebied. Zij stellen de SES per postcodegebied één keer in de vier jaar vast. Het zou mooi zijn als we in de nabije toekomst SES (jaarlijks) op individueel niveau kunnen vaststellen. Met name voor wijken waar de bevolkingssamenstelling in hoog tempo verandert, zou dat een nauwkeuriger beeld schetsen.

Welke ontwikkelingen zijn er gaande rondom de monitor?

De belangrijkste ontwikkeling is de verdere digitalisering van de bronnen. Wij kijken dan ook erg uit naar 'Jij en je Gezondheid' op het basisonderwijs.

Een andere ontwikkeling is dat we steeds meer op het gebiedsniveau gaan rapporteren. Er zijn 22 gebieden in Amsterdam. Voor elk gebied kunnen wij gegevens leveren, dat doen we in afzonderlijke factsheets. Daar is behoefte aan nu er in toenemende mate gebiedsgericht wordt gewerkt. De gebiedsmanagers stellen speerpunten op voor hun gebied; punten die aangepakt moeten worden om het welbevinden van de bewoners te bevorderen. Punten op het gebied van gezondheid kunnen daar ook bij horen. De factsheets met gewicht en leefstijl van de jeugd per gebied kunnen helpen beleid te bepalen. Zo zie je hoe cijfers zich vertalen naar beleid en praktijk.

Dat is ook het mooie van ons werk. Het is vaak een heel gepuzzel om bijvoorbeeld trends inzichtelijk te maken. We zijn blij dat andere professionals de uitkomsten dankbaar gebruiken om zich in te zetten voor de gezondheid van de Amsterdammers.

Wat zijn de meest opvallende resultaten van de monitor?

Het meest opvallend is dat er ook bij kinderen met een lage SES een daling te zien is qua overgewicht en obesitas. Deze groepen zijn vaak moeilijk te bereiken dus dit is erg goed nieuws!

Nieuwsgierig geworden naar al deze cijfers?

Of bekijk Gezondheid in Beeld. Deze interactieve website geeft inzicht in de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en de leefomgeving van Amsterdammers. Gezondheid in Beeld bevat gegevens van de diverse monitorstudies binnen de GGD Amsterdam. De informatie is opgedeeld in twee thema's: jeugd en volwassenen. De Amsterdamse gezondheidscijfers zijn sinds kort ook te bekijken op wijkniveau!