Zoeken in GGD Amsterdam
Pad tot huidige pagina
Verbergen
De GGD richt zich op alle inwoners van Amsterdam,­ Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.

Is een verloren levensjaar van een heroïnegebruiker evenveel waard als dat van een 'gezond' persoon?

28 april 2016
-
Marcel Buster

Op deze pagina - Is een verloren levensjaar van een heroïnegebruiker evenveel waard als dat van een 'gezond' persoon?


Deze vraag kwam op na de presentatie van Shane Darke, professor van het Australische "National Drug and Alcohol Research Centre". Op 2 maart 2016 gaf hij een presentatie over sterfte bij druggebruikers. Collega's Marcel Buster (EGZ) en Daniela van Santen (Infectieziekten) gaven de Amsterdamse situatie weer. Marcel Buster doet verslag en vergelijkt de Australische situatie met die in Amsterdam.

Per jaar 18 - 32 sterfgevallen door overdosis in Amsterdam

Opvallend is dat de overdosissterfte in Amsterdam de afgelopen 20 jaar geen duidelijk neerwaartse trend laat zien. Zoals dat wel geldt voor het aantal patiënten in methadonbehandeling, het aantal methadonverstrekkingen bij arrestanten op het politiebureau en het aantal omgeruilde spuiten. In Amsterdam schommelt het aantal sterfgevallen door overdosis tussen de 18 en 32 per jaar. Marcel Buster heeft de 107 sterfgevallen van de afgelopen 5 jaar nader bekeken.

Een overdosis in Amsterdam blijkt niet eenduidig in te delen. Een vijfde van deze sterfgevallen door overdosis betreft zelfdoding met drugs (waaronder methadon). In 37% gaat het om accidentele overdoseringen met “traditionele” drugs: base/crack-cocaïne en heroïne. Bij 43% gaat het om snuifcocaïne, MDMA, GHB/GBL, (met)amfetamine, vaak in combinatie met alcohol. Hoewel dit doorgaans onder de “uitgaansdrugs” gerekend wordt, vond slechts 11% van de gevallen plaats tijdens of vlak na het uitgaan.

Zijn “uitgaansdrugs” nog uitgaansdrugs als ze niet als zodanig gebruikt worden? Wat is “uitgaan”? Ook druggebruik tijdens de after-party thuis? Wat te denken van sterfte na druggebruik en seks? Waar in te delen wanneer de als cocaïne gekochte drugs toch heroïne bleek te zijn? Heel herkenbaar volgens Shane Darke:  “Things get rubbery at the ends”.

Amsterdamse en Australische cohortstudies

Daniela van Santen presenteerde een deel van haar promotieonderzoek over sterfte onderzoek binnen de Amsterdamse cohort studies die in 1985 bij de start van de HIV epidemie door de GGD zijn opgezet. In dit onderzoek is de sterfte jaarlijks 2% en daarmee 14 maal hoger dan in de algemene bevolking van dezelfde leeftijd. Het verschil in sterfte ten opzichte van de algemene bevolking wordt in de loop der jaren kleiner. Dit geldt met name voor vrouwen en druggebruikers met een gecombineerde HIV en HepC infectie.

Opvallend was de lagere sterfte in het (iets jongere) Australische cohort (0,9% per jaar, toch nog 10x de sterfte in de gewone bevolking) en een lagere impact van de infectieziekten. De gemiddelde leeftijd van de druggebruikers in het Australische cohort bij overlijden was 37. Gemiddeld gingen er per sterfgeval 28 (bij de berekening tot 65 jaar) of 46 (bij gebruik van de totale levensverwachting) levensjaren verloren. Shane Darke relateerde het totaal aantal verloren levensjaren aan de doodsoorzaak. Dit kan helpen bij de prioritering;  zo was “overdosis”  in het cohort  verantwoordelijk voor  50% van de sterfte maar voor 60% van de “verloren levensjaren”.

Activistisch pleidooi

De presentatie van Shane Darke had iets activistisch. Misschien doordat in Australië veel onderzoek naar drugsverslaving wordt gedaan, maar er meer weerstand is tegen de pragmatische aanpak dan in Nederland. Met onze uitgekristalliseerde drugshulpverlening is de noodzaak tot een activistisch pleidooi minder; dit komt alleen nog in discussies met buitenlandse delegaties naar boven.

Telt een levensjaar van een druggebruiker even zwaar mee?

Was de vraag in een discussie bij EGZ na het symposium. Dit lijkt een taboeonderwerp. Toch bestaan er correctiefactoren om een levensjaar met een chronische ziekte te waarderen. Voor drugsverslaving is een dergelijke factor nog niet goed berekend maar voor alcoholverslaving is een levensjaar met de ziekte 32% van een jaar zonder de ziekte waard. Zo beredeneerd zou een levensjaar van een druggebruiker minder zwaar meetellen. MAAR,  dit is dus sterk afhankelijk van de kwaliteit van leven en het is taak van de GGD dit percentageverschil zo klein mogelijk te maken.