Op weg naar een rookvrij Amsterdam

1 maart 2018
-
Annemarijn Schaap

In de horeca maken ondernemers hun terras rookvrij, sportclubs maken hun terrein rookvrij en ouders nemen het initiatief om scholen rookvrij te maken. Ook als gemeente krijgen we steeds vaker verzoeken van Amsterdammers die ons vragen om specifieke gebieden rookvrij te maken. Dit heeft onder andere geleid tot het meeste recente wapenfeit: vanaf 1 januari 2018 is roken op alle ponten over het IJ, de Hempont en de Noordzee Kanaalponten, verboden.

Roken heeft een enorme impact op de volksgezondheid

Roken is de grootste vermijdbare veroorzaker van ziekte en de grootste veroorzaker van sociaal economische gezondheidsverschillen. Wekelijks raken honderden kinderen verslaafd aan roken en ruim de helft daarvan sterft uiteindelijk aan de gevolgen hiervan. Ook aan de gevolgen van meeroken sterven jaarlijks duizenden mensen. Amsterdam heeft daarom, als eerste gemeente in Nederland (in 2016) tabaksontmoediging in een aparte beleidsnotitie opgenomen. Deze notitie is opgesteld door EGZ en daarin staan twee speerpunten centraal: 'Voorkomen dat jongeren beginnen met roken' en 'Stimuleren dat Amsterdammers stoppen met roken'. Het is nog steeds hard nodig om stevig in te zetten op dit onderwerp want uit de meeste recente cijfers, op basis van de Amsterdamse gezondheidsmonitor 2016 blijkt dat in Amsterdam 27% van alle volwassenen rookt, dat zijn circa 177.000 inwoners. Dat is meer dan gemiddeld genomen in de rest van Nederland wordt gerookt, inclusief de andere grote steden. In een aantal groepen ligt het percentage nog hoger dan gemiddeld. Dit zijn de mannen van 19 t/m 34 jaar (35%), ongehuwde of gescheiden inwoners (34%), Turkse Amsterdammers (41%), middelbaar opgeleiden (32%) en Amsterdammers met een laag inkomen (33%). Het aantal rokers is ook niet gelijk verdeeld over de stad, zo varieert het percentage rokers van 23% in Zuidoost en Nieuw-West tot 33% in West. Maar er is ook goed nieuws: het aandeel zware rokers, dat 20 of meer sigaretten per dag rookt, is gedaald van 7% naar 3%. Het aandeel zware rokers is hoog onder mannen van middelbare leeftijd, Turkse Amsterdammers, laagopgeleide en gescheiden inwoners. Tenslotte geven vier van elk tien rokers aan dat zij van plan zijn om binnenkort te stoppen met roken en één op de tien rokers heeft hierbij behoefte aan ondersteuning.

Van beleid naar praktijk - wat heeft Amsterdam al bereikt?

Er is hard gewerkt aan de uitvoering van het Tabaksontmoedigingsbeleid en er is al veel bereikt. Begin dit jaar is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. We werken hierbij samen met partners uit de hele stad (zowel intern als extern) waarbij EGZ de verschillende projecten coördineert en stimuleert en voor een deel betrokken is bij de uitvoering. Zo zijn afspraken gemaakt tussen verloskundigen, kraamzorg en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) over de uitwisseling van informatie rondom (ex) rokende zwangeren. Ook zijn, dankzij de inzet van de gezondheidsbevorderaars, 35 scholen voor het voortgezet onderwijs rookvrij geworden. Daarnaast besluiten steeds meer sportclubs zich aan te sluiten bij de rookvrije generatie en heeft het AMC, in opdracht van de gemeente, een onderzoek uitgevoerd naar effectieve stoppen met roken ondersteuning gericht op minima. Daarnaast geven we als gemeente het goede voorbeeld; de inpandige rookruimtes in de gemeentegebouwen zijn gesloten en alle medewerkers kunnen gebruik maken van een online cursus stoppen met roken. Ook is Amsterdam als eerste gemeente in Nederland partner geworden van de Alliantie Nederland Rookvrij? Een volledig overzicht van het tabaksontmoedigingsbeleid, de uitgevoerde / lopende activiteiten en de prioriteiten voor 2018 is op de website van de GGD Amsterdam te vinden.

Hoe gaan we nu verder?

Uit recent onderzoek door OIS blijkt dat het draagvlak in de samenleving voor verdergaande maatregelen steeds meer toeneemt. Zo is bijna driekwart van de Amsterdammers (73%) voor het terugdringen van roken in de openbare ruimte. Speeltuinen, zwembaden, sportclubs en in wachtrijen worden hierbij het vaakst genoemd. Ook een meerderheid van rokers steunt het terugdringen van roken op deze plekken. Amsterdam doet in 2018 ook mede aangifte tegen de tabaksindustrie. Verder gaan we het komende jaar nog duidelijker de regie voeren en projecten op het gebied van tabaksontmoediging verder aanjagen. Uitgangspunt is hierbij om zoveel mogelijk initiatieven vanuit het maatschappelijke veld (maatschappelijke organisatie, gemeentelijke partners en Amsterdammers) te stimuleren en ons brede netwerk te gebruiken om verbindingen tot stand te brengen.

De inzet van de gemeente Amsterdam is niet onopgemerkt gebleven. We zijn genomineerd voor de Rookvrije generatie Awards!