Condooms, serosorting of viral load sorting

2 juli 2018

Op 9 mei 2018 promoveerde EGZ'er Wijnand van den Boom aan de UvA met een proefschrift over hiv-risicoreductiestrategieën onder mannen die seks hebben met mannen (MSM). Voorbeelden van strategieën om tijdens seks het risico op een hiv-infectie te verkleinen zijn condooms, 'serosorting' en 'viral load sorting'.

Serosorting is een strategie waarbij mannen, voorafgaand aan het hebben van anale seks en op basis van kennis van hiv-status, een seks partner met dezelfde hiv-status kiezen en om die reden geen condooms gebruiken. Viral load sorting houdt in dat op basis van een niet te detecteren aantal virusdeeltjes de keuze wordt gemaakt om geen condoom te gebruiken.

Het onderzoek is uitgevoerd bij de afdeling Infectieziekten van de GGD Amsterdam onder begeleiding van Maria Prins met behulp van gegevens van de Amsterdam Cohort Studies (ACS) naar hiv, waarbij een groep seksueel actieve MSM een lange tijd werd gevolgd. Daarnaast werden gegevens verzameld op verschillende locaties in het hele land waar MSM samenkomen (bijvoorbeeld darkrooms en kroegen) en online (populaire gay dating- en sociaalnetwerksites). Daarnaast waren Maria Prins en Theo Sandfort beide zijn promotor, Udi Davidovich en Ineke Stolte waren beide co promotor.

Seksueel risicogedrag afhankelijk van context

De studie stelt vast dat MSM een breed scala aan seksueel (risico) gedrag rapporteren, afhankelijk van de verschillende contexten waarin de seks plaatsvindt en de verschillende type partners met wie men seks heeft. Zo bleek dat hiv-negatieve MSM eerder geneigd waren om anale seks te hebben zonder condoom met vertrouwde seks partners, zoals seksbuddy's, dan met onenightstands. Echter, met deze meer bekende partners waren mannen ook meer geneigd om serosorting te praktiseren. Condoomgebruik kwam tijdens groepsseks vaker voor dan tijdens één-op-één-contacten. Echter, de resultaten suggereerden ook dat mannen die deelnamen aan groepsseks vaker een soa hadden. Verder werd gevonden dat percepties over andermans condoomgebruik op verschillende homolocaties en websites in Nederland negatief zijn: anderen gebruiken geen condoom of keuren ze af.

Serosorting biedt onvoldoende bescherming

In de studie is ook bekeken in hoeverre serosorting bescherming biedt tegen een hiv-infectie. MSM die serosorting als strategie hanteren, hebben minder vaak een hiv-infectie dan mannen die het condoom achterwege laten zonder serosorting. Echter, voor mannen die serosorting rapporteerden, was de kans groter dat zij hiv opliepen dan voor mannen die wél condooms gebruikten. De manier waarop serosorting met losse partners nu wordt gepraktiseerd biedt onvoldoende bescherming teven hiv-infecties.

Behandeling als preventie

Voral load sorting kan gezien worden als onderdeel van de 'treatment as prevention'-benadering (TasP). TasP houdt in dat, als gevolg van succesvolle hiv-behandeling niet meer detecteerbaar is en dat daarmee het risico van overdragen in de praktijk nihil is. Viral load sorting komt relatief veel voor onder hiv-positieve MSM met partners die hiv-negatief zijn, of met partners van wie men de hiv-status niet wist. De beslissing om geen condoom te gebruiken op basis van een niet-detecteerbare viral load was meestal een eenzijdige beslissing van de hiv-positieve partner.

Advies aan hiv-preventie professionals

De studie benadrukt dat mogelijk succesvolle hiv-preventie aanpakken bestaat uit: aandacht voor hiv-risicoreductiestrategieën, het bevorderen van soa- en hiv testen, rekening houden met individuele factoren zoals overtuigingen en intenties en contextuele factoren zoals fysieke locatie en de seks partner.