Zoeken in GGD Amsterdam
Pad tot huidige pagina
Verbergen
De GGD richt zich op alle inwoners van Amsterdam,­ Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.

Eikenprocessierupsen

9 mei 2016

De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder die haar eitjes legt in de toppen van de eik. Van april tot begin mei komen de rupsen uit de eitjes. Na een aantal vervellingen komen groepen rupsen samen en vormen grote nesten op de stammen van eiken. Deze bolvormige nesten bestaan uit een spinsel van draden, brandharen, vervellingshuid en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de rupsen 's nachts ‘in optocht' (vandaar de naam processierups) op zoek naar voedsel.

Eikenprocessierups: beheer in 2015

eikenprocessierupsIn Amsterdam is de rups sinds 2009 aanwezig. Het beheersplan dat nu wordt uitgevoerd heeft al geleid tot minder nesten. Omdat elk jaar toch rupsnesten in bomen kunnen verschijnen, is het van belang dat u ook attent blijft op een mogelijk nest in een eik.

De rupsen zijn alleen te vinden op eiken. De overlast die u ervan kunt ervaren, heeft vooral te maken met klachten als de brandharen van de rups in aanraking komen met uw huid, ogen of luchtwegen. Zie verder onder ‘Zijn er risico's voor de gezondheid'.

Waar in Amsterdam komen eikenprocessierupsen voor?

Op deze kaart kunt u zien op welke locatie afgelopen seizoenen (2011 - 2013) nesten van de eikenprocessierups gevonden zijn. Vanaf medio juni, wanneer de rupsen op de eiken zichtbaar worden, zal elke week actuele informatie voor 2015 toegevoegd worden. Zie de verspreidingskaart Eikenprocessierups.

Verspreidingskaart Eikenprocessierups

Stippelmot of eikenprocessierups?

De eikenprocessierups wordt vaak verward met de veel voorkomende spinselmot of stippelmot. De rups van deze mot kapselt bomen geheel in met witte spinsels, maar is verder compleet onschuldig. De bomen herstellen zich vrij snel als de motten zijn verpopt en de boom hebben verlaten. Onderstaande foto's geven de verschillen aan.

verschillen eikenprocessierups en stippelmot

Film

Zijn er risico’s voor de gezondheid?

Een volgroeide rups heeft ongeveer 700.000 haartjes, microscopisch klein en met het blote oog niet te zien. Bij aanraking dringen deze pijlvormige haren gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Het is dus belangrijk om de rupsen niet aan te raken. Contact met haren, ook wel brandharen genoemd, kan binnen een paar uur klachten veroorzaken als hevige jeuk, bultjes, blaasjes, roodheid en ontsteking. De ogen kunnen rood en dik worden en/of ontstoken raken. Andere verschijnselen die kunnen optreden lijken op een verkoudheid: een loopneus, kriebel in de keel, hoesten, moeilijk slikken en kortademigheid. Ook kunt u algemene klachten krijgen, zoals braken, duizeligheid en koorts. Meestal verdwijnen de klachten vanzelf, dit kan wel enkele dagen tot twee weken duren. U loopt het risico van overlast van de brandharen van mei tot en met augustus.

eikenprocessierups-2In aanraking geweest met de Eikenprocessierups?

Als u klachten hebt, dan is het belangrijk te voorkomen dat de brandharen zich verder over uw lichaam verspreiden. Op huid zonder huidhaar kunt u, direct na blootstelling aan de haren van de rups, met plakband de haren van de rups verwijderen. Vervolgens moet u uw huid en ogen met lauw water afspoelen. De brandharen zijn niet gemakkelijk te verwijderen uit kleding. Kleding met brandharen kunt u het beste grondig wassen (op 60ºC). Bij hevige jeuk kunnen middelen tegen de jeuk verlichting geven, bijvoorbeeld: zalf op basis van menthol. Met ernstiger klachten is het verstandig naar de huisarts te gaan. Zorg bij een bezoek aan een gebied waar de eikenprocessierups voorkomt voor goede bedekking van de hals, armen en benen en ga er niet op de grond zitten. Probeer direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellinghuidjes zoveel mogelijk te vermijden. Leg uw kinderen uit dat de eikenprocessierups gevaarlijk is.

(Huis)dieren

Ook dieren kunnen klachten van brandharen krijgen. Dit geldt vooral voor honden, paarden en koeien als ze in contact komen met brandharen. Voor honden zijn de afgevallen nesten in het gras gevaarlijk. Let erop dat ze die niet in hun bek nemen!

Meldpunt bij GGD

Nesten van de eikenprocessierups gezien in Amsterdam? Graag melden bij de GGD Amsterdam per e-mail: eikenprocessierups@ggd.amsterdam.nl of telefonisch: (020) 555 5405. Het meldpunt geeft ook advies over gezondheidsklachten die (vermoedelijk) veroorzaakt zijn door de eikenprocessierups. Meldingen uit Diemen en de regio Amstelland kunnen bij de betreffende gemeente gemeld worden. Deze gemeenten verzorgen zelf de bestrijding.

Hoe wordt een melding behandeld?

Na een melding wordt gekeken of de boom behandeld moet worden. De snelheid waarmee dat wordt gedaan is afhankelijk van de plek waar de boom staat en of mensen daar risico lopen. Als er inderdaad nesten met eikenprocessierupsen zijn, dan worden die weggehaald.

Het volgende jaar wordt er op risicovolle locaties een bepaalde bacterie op de bladeren gespoten waardoor de jonge rupsen zich niet verder ontwikkelen. Dierplaagbeheersing geeft deze opdracht aan gespecialiseerde bedrijven.

Voor bewoners is de bestrijding op kosten van de gemeente. Bedrijven kunnen tegen kostprijs de nesten laten verwijderen. Melding kan via e-mailadres eikenprocessierups@ggd.amsterdam.nl.

Links

Publieksfolder (PDF, 1.9 MB)
Landelijke waarnemingen eikenprocessierups in 2014