Zoeken in GGD Amsterdam
Pad tot huidige pagina
Verbergen
De GGD richt zich op alle inwoners van Amsterdam,­ Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.

De compacte groene stad

24 juni 2013

De GGD Amsterdam is voorstander van de compacte stad. Ruimte is schaars en de mens neemt het leeuwendeel van die ruimte in. Steeds meer ruimte wordt ingenomen door woningen, infrastructuur, kantoren en bedrijvigheid.

Tegelijkertijd willen mensen ruimte voor groen en natuur. Voor dieren en planten is natuur een voorwaarde om te kunnen blijven bestaan en veel soorten worden bij voorkeur door mensen met rust gelaten. Het idee dat er een natuur buiten de mens is, vinden mensen ook belangrijk, zelfs als ze daar zelf nooit of zelden komen. Er zijn dus belangrijke argumenten om zuinig met ruimte om te gaan. De compacte stad kan daaraan een bijdrage leveren.

De compacte stad kan wel op gespannen voet staan met de leefbaarheid en gezondheid in de stad. Het is daarom belangrijk om bij het creëren van de compacte stad met een aantal zaken rekening te houden. De belangrijkste aandachtspunten voor de GGD zijn verkeer en groen.

Te veel verkeerverkeer op de ring

De gemeente Amsterdam hanteert het uitgangspunt om verkeer te concentreren op hoofdassen. Dat voorkomt het uitsmeren van problemen over de stad. Bovendien kan geld en energie efficiënt worden ingezet op een beperkt aantal plekken.
Een deel van de inwoners verblijft toch nog bij de drukkere verkeersaders en wordt dus blootgesteld aan lawaai, stank en luchtverontreiniging. Dat is deels te voorkomen door bepaalde groepen en voorzieningen niet in de buurt van drukke wegen te plaatsen. Kinderdagverblijven, scholen, ziekenhuizen en verpleeghuizen bijvoorbeeld staan bij voorkeur niet langs drukke wegen. Het uitgangspunt om gevoelige groepen niet langs drukke wegen te hebben staat ook in het Actieplan luchtkwaliteit Amsterdam (PDF, 1.1 MB). Ook heeft de Tweede Kamer er onlangs een motie over aangenomen.
Een andere oplossing is aangepast bouwen langs drukke wegen. Wel woningen, maar in het duurdere segment zodat de keuzevrijheid is gewaarborgd en met speciale aanpassingen op het gebied van ventilatie en isolatie. Woningen moeten liefst een stille en schone kant hebben. De GGD-richtlijn medische milieukunde : luchtkwaliteit en gezondheid (PDF, 1.7 MB) van de GGD’en geeft handvatten hoe om te gaan met de ruimte langs drukkere wegen.

Gezonder verkeer

De hoge bevolkingsdichtheid in een compacte stad leidt tot veel verplaatsingen, waarvan veel op korte afstand. Dit biedt kansen voor het openbaar vervoer en de fiets. In een compacte stad kan de auto een ondergeschikte plaats innemen en kunnen OV en fiets domineren.
Er zijn maatregelen nodig om (vervuilend) wegverkeer terug te dringen zoals voorgesteld in de Amsterdamse actie- en beleidsplannen voor lucht, geluid, milieu, goederenvervoer en fiets. Door extra te letten op de indeling van wegen en wijken kan gezonder vervoer worden gestimuleerd. Daarbij komt veel leefbare ruimte vrij voor bewegen, spelen en sociaal contact.

Te weinig groen

groenIeder mens heeft behoefte aan groen: speel- en wandelgroen rond het huis, een park op loopafstand en een natuurgebied op fietsafstand. Groen is niet alleen prettig, maar ook echt gezond: mensen kunnen beter herstellen van stress en ziekte, bewegen meer en hebben meer sociale contacten, en kinderen ontwikkelen zich beter. Als mensen groen niet in hun directe woonomgeving vinden, bevredigen ze hun groenbehoefte op een andere manier. Ze nemen een volkstuin, ze kopen een caravan of als ze iets meer geld hebben een tweede huisje in de omgeving of als ze veel geld hebben in het buitenland. Door de verder weg gelegen buitenverblijven neemt het aantal auto- en vliegtuigkilometers toe. Dat is een averechts effect van de compacte stad, wat direct afbreuk doet aan de winst die het oplevert.

De conclusie is dat groen een integraal onderdeel is en moet zijn van de compacte stad. In Amsterdam zijn er argumenten om in bepaalde wijken meer groen te realiseren ten koste van bijvoorbeeld de parkeerruimte. Dat kan als er meer ondergronds wordt geparkeerd en er een verschuiving plaatsvindt richting OV en fietsen, zaken waar in het actieplan luchtkwaliteit hard aan wordt gewerkt. Voor de gezondheid van de Amsterdammer kan daar zelfs nog een tandje bij.

De afdeling Milieu en Gezondheid werkte mee aan het "project Stille Plekken" dat beoogt openbare stille plekken en plekjes in Amsterdam in kaart te brengen en uiteindelijk te beschermen. Ook heeft de afdeling met andere GGD-en en instanties de brochure “Een groene gezonde wijk: inspiratie voor de praktijk (PDF, 6 MB)” uitgebracht. Hierin staat waarom groen zo gezond is en staan voorbeelden hoe je prachtige en gezonde groene plekken kunt maken.

Overlast in woningen bij combinatie met werken

Het combineren van wonen en werken is een goed idee. Mogelijk nadeel is dat meer en mogelijk zwaardere machines van bedrijven voor verwarming, ventilatie, koeling e.d. tot meer luchtverontreiniging en meer geluidoverlast in woningen leiden. Uitgangspunt zou moeten zijn dat dergelijke lawaaibronnen overdag nabij woningen niet dominant zijn en ’s nachts binnen niet hoorbaar. Om het aandeel goederenvervoer in de stad terug te dringen zijn schonere en stillere voertuigen nodig, maar ook een slimmere manier van bevoorrading waarbij ondernemers meer moeten samenwerken, zoals het in het Actieplan goederenvervoer genoemde vrachttram (die echter niet is gerealiseerd) en het straatmanagement.

Meer informatie