Zoeken in GGD Amsterdam
Pad tot huidige pagina
Verbergen
De GGD richt zich op alle inwoners van Amsterdam,­ Aalsmeer, Amstelveen, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn.

Zikavirus

10 februari 2017

Aedes aegyptiSamenvatting

Sinds 2015 is een uitbraak van ZIKV gaande in Zuid- en Midden-Amerika. Actuele informatie over de verspreiding van het zikavirus (ZIKV) is te vinden op de zikaviruspagina van de RIVM-website. Nederlandse reizigers in deze gebieden kunnen geïnfecteerd raken met ZIKV wanneer ze gestoken worden door besmette muggen. De afgelopen twee maanden zijn in Nederland 18 patiënten gediagnosticeerd, allen geïnfecteerd in Suriname. Inmiddels zijn de eerste twee gevallen van besmetting met autochtone transmissie vastgesteld op Curaçao. Er zijn aanwijzingen dat ZIKV-infectie tijdens de zwangerschap consequenties kan hebben voor de ontwikkeling van de vrucht (met name microcefalie). Echter, over het oorzakelijke verband tussen ZIKV-infecties en deze afwijkingen bestaat nog geen zekerheid. De WHO heeft de uitbraak van het zikavirus uitgeroepen tot een 'Public Health Emercency of International Concern' (PHEIC).

In verband met de onrust onder zwangere vrouwen die in een mogelijk risicogebied voor zikavirus (ZIKV) zijn geweest heeft het RIVM op 2 februari bericht gestuurd aan de microbiologen en infectiologen over de diagnostische mogelijkheden die op dit moment beschikbaar zijn. Hieronder leest u de stand van zaken.

Stand van zaken diagnostiek

Bij patiënten met een passend klinisch beeld en relevante reishistorie, wordt diagnostiek naar dengue virus (DENV), chikungunya virus (CHIKV) en ZIKV geadviseerd (zie ook de bijlage Diagnostiek bij de LCI richtlijnen voor dengue en chikungunya en de concept richtlijn voor Zikavirus).

Moleculaire diagnostiek ZIKV

Diagnostiek naar ZIKV is primair gebaseerd op detectie van viraal RNA met behulp van RT-PCR. Momenteel zijn de voorkeurssamples voor laboratoriumdiagnostiek serum/plasma, urine en speeksel afgenomen in de eerste 5 dagen na aanvang van symptomen.

In verband met de validatie van de experimentele diagnostiek (zie hieronder) is het dringende verzoek om bij alle patiënten met een positieve RT-PCR een 2e serummonster (2 weken na het eerste serummonster) af te nemen en op te sturen naar hetzelfde laboratorium.

Serologische diagnostiek ZIKV

Serologische diagnostiek kan momenteel nog niet worden ingezet. Interpretatie wordt bemoeilijkt door door mogelijke kruisreactiviteit met andere flavivirussen door eerder doorgemaakte infecties dan wel de aanwezigheid hiervan in de uitbraakregio’s. Daarom heeft een positieve testuitslag geen voorspellende waarde. Ook een negatieve testuitslag heeft op dit moment geen voorspellende waarde.

In afwachting van de validatie van serologie is het mogelijk om een serumpaar (2 weken tussen eerste en tweede sample-afname) afgenomen minimaal 3 weken na terugkeer uit een risicogebied, van zwangeren zonder klachten in overleg op te sturen naar het streeklaboratorium GGD. Deze worden pas getest zodra gevalideerde serologische diagnostiek beschikbaar is. Dat kan nog maanden duren.

Diagnostiek bij zwangeren die in ZIKV-transmissiegebied zijn geweest en klachten hebben passend bij een ZIKV infectie:

Als de eerste ziektedag korter dan 10 dagen geleden is:

Diagnostiek: detectie van viraal RNA met behulp van RT-PCR. Voorkeur voor laboratoriumdiagnostiek: serum/plasma, urine en speeksel afgenomen liefst in de eerste vijf dagen na aanvang van symptomen.

Incidenteel is viraal genoom aangetoond in serum tot 10 dagen na de start van symptomen. Uit recente onderzoek is gebleken dat de windowfase van een positieve PCR uit een urinemonster mogelijk langer is dan die uit plasma/serum (soms tot wel 30 dagen). Daarom is het van belang om bij een ziekteduur langer dan 5 dagen ook urine (en speeksel) mee te testen.

Indien PCR positief: Als PCR onderzoek bij de zwangere vrouw positief is voor ZIKV, dient de zwangere vrouw te worden doorverwezen naar een gynaecoloog van een perinatologisch centrum, vooralsnog bij voorkeur die bij het AMC.

Indien PCR negatief: de diagnose ZIKV wordt hiermee vrijwel uitgesloten (wanneer materiaal vroeg afgenomen was) of minder waarschijnlijk (materiaal afgenomen na 5-10 dagen). In dit geval alleen echografisch vervolgen als hieronder genoemd.

Als de eerste ziektedag langer dan 10 dagen geleden is, of er is mogelijk blootstelling geweest zonder klachten:

Er is vooralsnog geen gevalideerde serologische diagnostiek beschikbaar voor zwangere vrouwen die een risicogebied hebben bezocht maar geen klachten hebben gehad of waarbij de klachten langer dan 10 dagen geleden begonnen zijn. In overleg met de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie wordt een tijdelijk beleid opgesteld waarbij vooralsnog gebruik gemaakt wordt van echografie. Zodra dit tijdelijke beleid beschikbaar is, zal dit als bijlage in de LCI-richtlijn Zikavirus worden opgenomen.

Toelichting op het reisadvies

Zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd om, uit voorzorg, met een arts de noodzaak van een reis naar gebieden waar veel zikavirus voorkomt te overleggen en uitstel te overwegen. Dit advies is in lijn met het  eerder afgegeven WHO-advies. Een ‘negatief reisadvies’ kan alleen worden afgegeven door het ministerie van Buitenlandse Zaken vanwege ernstige veiligheidsrisico’s, natuurgeweld of oorlogssituaties. Op de Zikaviruspagina van de RIVM-website wordt het overzicht van landen/gebieden met zikavirustransmissie in de afgelopen 2 maanden regelmatig bijgewerkt. Een overzicht van landen/gebieden met zikavirustransmissie in de afgelopen 9 maanden kunt u hier vinden

Meldingsplicht

ZIKV-infecties zijn in Nederland niet meldingsplichtig. Echter, vanwege het belang van monitoring van introductie van het virus op Caribisch Nederland en monitoring van mogelijke complicaties (microcefalie, Guillain-Barrésyndroom), wordt een centraal overzicht van patiënten bijgehouden door het RIVM-CIb. Monitoring van introductie van het virus op overzeese gebieden en van de mogelijke complicaties is onze nationale verplichting in het kader van de IHR van de WHO.

Intercollegiaal overleg GGD

Streeklab, dienstdoende microbioloog: 020 555 5293, buiten kantooruren via 020 599 4009.

Arts Infectieziekten: 020-5555 105, buiten kantooruren: 020-5555 911, vragen naar de dienstdoende arts Infectieziekten).

Overige communicatie:

Download bovenstaande tekst als pdfbestand