Pad tot huidige pagina

PrEP

11 juni 2018

Wat is PrEP?

In Nederland zijn ongeveer 900 nieuwe hiv-diagnoses per jaar. Ongeveer twee-derde van alle nieuwe infecties vindt plaats onder mannen die seks hebben met mannen. Ondanks alle voorlichting over veilig vrijen is er een groep mannen die moeite heeft met (consequent) condoomgebruik. PrEP biedt deze mannen een extra manier om zichzelf te beschermen tegen hiv.

PrEP staat voor pre-expositie profylaxe. Dit betekent dat een persoon een medicijn inneemt voordat hij/zij wordt blootgesteld aan een ziekteverwekker. In dit geval om een hiv-infectie te voorkomen. PrEP bestaat uit één pil met twee antiretrovirale middelen die ook worden gebruikt bij de behandeling van hiv: emtricitabine (FTC) en tenofovir disoproxil (TDF).

Er is een aantal studies gedaan naar de werking van PrEP. Bij deze studies werden mensen voor 90% en meer beschermd tegen hiv als ze hun pillen volgens schema in namen. Wel bleek dat de bescherming veel minder goed was als mensen hun pil niet volgens schema innamen.

PrEP biedt geen enkele bescherming tegen andere soa zoals chlamydia, gonorroe, syfilis en hepatitis B en C; condooms wel.

Voor wie is PrEP (indicaties)?

PrEP is een geschikte additionele preventie optie voor mensen die een “substantieel risico ” op een hiv-infectie lopen.
Met name de volgende groepen kunnen baat hebben bij PrEP in de Nederlandse situatie, aannemend dat hun risico op een hiv-infectie persisteert (Nederlandse PrEP richtlijn).

  • MSM of transgender personen die de afgelopen 6 maanden anale seks zonder condoom hadden met een mannelijke partner met onbekende hiv status of met een bekend hivpositieve partner die een (veronderstelde) detecteerbare viral load had.
  • MSM of transgender personen bij wie in de afgelopen 6 maanden een rectale soa gediagnosticeerd werd.
  • MSM of transgender personen aan wie in de afgelopen 6 maanden een Post-expositie profylaxe (PEP) kuur voorgeschreven werd.

In bijzondere omstandigheden kan PrEP ook geïndiceerd worden geacht in andere situaties, zoals voor migranten in een kwetsbare positie, vrouwelijke prostituees die anale seks zonder condoom hebben met cliënten of vrouwen die zwanger willen worden van een hivpositieve partner. Bij deze laatste groep wordt geadviseerd om PrEP te bespreken met de hiv-behandelaar van de hiv-positieve partner en in overleg met deze al dan niet PrEP te starten.

Doseringsschema’s

Om optimaal beschermd te zijn tegen een hiv infectie is het van belang dat de therapietrouw van de PrEP-gebruiker goed is. Er zijn twee doseringsschema’s die een bewezen, vergelijkbare bescherming bieden.

  1. De standaarddosering van PrEP is eenmaal daags één tablet. Het tablet moet elke dag ongeveer op het zelfde tijdstip worden ingenomen.
  2. Er is ook een event-driven of rondom seksschema. Bij dit schema neemt de gebruiker 2 tabletten tussen de 2 en 24 uur vóór het risicomoment, gevolgd door een tablet 24 uur na de eerste inname en nog een tablet 24 uur later. Deze kuur moet worden voortgezet met steeds een innamemoment (elke 24 uur), indien er tussen de laatste twee innamemomenten een nieuw risicomoment is geweest.

Interacties met andere medicatie

PrEP kan interacties hebben met andere medicatie. Dit kunt u nagaan via hiv-druginteractions.org.

Enkele vuistregels:

  • Langdurig gebruik van NSAIDs is een relatieve contra-indicatie voor PrEP vanwege verhoogde kans op nierfunctieschade. Langdurig gelijktijdig gebruik van hoge doringen NSAIDs en PrEP wordt ontraden. Indien noodzakelijk om langer NSAIDs te gebruiken, is het advies om de PrEP te staken, en/of de nierfunctie frequent te controleren.
  • Valaciclovir profylaxe (voor herpes) is een contra-indicatie voor PrEP vanwege verhoogde kans op nierfunctieschade. Gelijktijdig gebruik wordt ontraden.
  • Drank en drugs vormen geen interacties met PrEP.

Bijwerkingen

Maag-darmklachten en levendige dromen worden vaker beschreven bij de start van PrEP. Deze klachten verdwijnen doorgaans na enkele dagen tot weken van gebruik. Sommige gebruikers met bijwerkingen die volgens het rondom seks schema slikken, hebben er baat bij te wisselen naar een dagelijks schema. Levendig dromen en/of slecht slapen worden minder indien PrEP in de ochtend wordt geslikt.

Richtlijn

In september 2016 is een richtlijn opgesteld voor artsen en andere professionals die werkzaam zijn in de gezondheidszorg. In de richtlijn staat onder andere voor wie PrEP een nuttig preventiemiddel zou kunnen zijn, hoe PrEP ingenomen moet worden en hoe mensen die PrEP gebruiken begeleid moeten worden. De richtlijn is opgesteld op initiatief van de Nederlandse Vereniging van Hiv Behandelaren.

Stappenplan voorschrijven PrEP

Stap 1 – PrEP richtlijn Nederland

Neem kennis van de richtlijn.

Stap 2 – indicatie

Stel de indicatie (zie boven "Voor wie is PrEP?")

Stap 3 - voorwaarden voor start met PrEP

  • Sluit absolute contra-indicaties uit: hiv infectie, chronische hepatitis B infectie.
    N.B. Indien er sprake is van een chronische, actieve HBV infectie, is PrEP gebruik rondom seks gecontra-indiceerd. Verwijs voor PrEP voorschrift en zorg naar de tweede lijn (internist-infectioloog).
  • Controleer of de eGFR hoger dan 60 ml/min is (volgens berekening Cockroft – Gault).
  • Sluit interacties uit (zie Interacties met andere medicatie). Gebruik hierbij eventueel hiv-druginteractions.org.

Stap 4 – soa screening

Test andere soa (chlamydia, gonorroe, syfilis, hepatitis C) om transmissie naar anderen te voorkomen

N.B. Regelmatige screening (volgens dit schema) (PDF, 53 kB) op deze soa’s voor en tijdens gebruik van PrEP is belangrijk, maar aanwezigheid van een van deze infecties is geen contra-indicatie voor het starten van PrEP.

Stap 5 - counseling

  • Bespreek de verschillende doseringsschema’s (zie "Doseringsschema’s" hierboven)
  • Bespreek de bijwerkingen van PrEP (zie "Bijwerkingen" hierboven)
  • Bespreek het belang van condoomgebruik om andere soa te voorkomen
  • Bespreek eventuele vragen.

NB. Voor sommige mannen is druggebruik een belangrijk onderdeel van het seksleven. Bespreek de risico’s van druggebruik indien nodig.

Stap 6 - voorschrijven
Schrijf PrEP voor volgens één van de doseringsschema’s:

Voorbeeldrecept

R/ emtricitabine 200mg/Tenofovir disoproxil 245mg

Da tab no XX

S/ Pre-expositie profylaxe (PrEP) te preventive van een hiv infectie.
1 dd 1 tablet
Of
Volgens schema:
2 tabletten 2-24 voor gemeenschap, gevolgd door 1 tablet 24 uur,
en 1 tablet 48 uur na de eerste inname.

N.B.

  • Vermeld de nierfunctie op het recept.
  • De kosten voor PrEP worden niet vergoed en komen voor patiënten dus voor eigen rekening. Centrafarm en Sandoz bieden de goedkoopste varianten van PrEP

Stap 7 - controles
Maak een vervolgafspraak volgens bijgaand schema (PDF, 53 kB) en voer bijbehorende controles uit.