Marjolein Kuijt

Valanalyse helpt vallen voorkomen

1 november 2018

In 2017 vielen alleen al in Amsterdam 38.000 ouderen. Een gebeurtenis met een grote impact op iemands kwaliteit van leven. Met de Amsterdamse aanpak 'Laat je niet vallen' wil de GGD Amsterdam meer aandacht vragen voor het thema valpreventie. In dit interview vertelt fysiotherapeut Marjolein Kuijt over de Valanalyse: een onmisbare screeningstool om valrisico's in kaart te brengen en zo vallen te voorkomen. Dat ouderen vaak vallen, maakt Marjolein heel strijdbaar om valpreventie overal op de agenda te krijgen. "Want valpreventie werkt."

Wie is Marjolein Kuijt?

Marjolein Kuijt van Valpreventie Het Gooi is fysiotherapeut, hoofddocent bij VeiligheidNL en expert op het gebied van valpreventie. Marjolein behandelt ouderen met een valrisico en geeft door het hele land valpreventietrainingen aan zorgverleners en vrijwilligers. Dit doet ze ook voor de aanpak ‘Laat je niet vallen’ van de GGD Amsterdam. Eén van haar trainingen is ‘Starten met de Valanalyse’.

Bekijk ook het artikel over valpreventie en Marjolein Kuijt.

De gemeente Amsterdam heeft zich het laatste jaar met 'Laat je niet vallen' ingespannen om valpreventie op de kaart te zetten. Wat vind jij van dit initiatief?

"Ik vind het fantastisch en ook heel dapper dat een grote stad als Amsterdam hiermee is begonnen. Ook de keuze voor de pilotgebieden Amsterdam-Noord en Amsterdam Buitenveldert vind ik een compliment waard. Dit zijn twee heel verschillende gebieden met andere type bewoners die elk een eigen benadering nodig hebben. Daarnaast prijs ik het enthousiasme waarmee het team van de GGD Amsterdam probeert zoveel mogelijk professionals én vrijwilligers op te leiden. De GGD maakt het ouderen bovendien gemakkelijk om mee te doen aan de valpreventieprogramma's In Balans en Otago. Ik ben ervan overtuigd dat valpreventie zich in Amsterdam als een olievlek zal verspreiden. Steeds meer zorgverleners én ouderen zullen ervaren dat valpreventie werkt."

Welk voordeel heeft valpreventie voor ouderen?

"Het is mooi om te zien dat ouderen zich er bewust van worden dat ze zelf iets kunnen doen om vallen te voorkomen. Het is echt een eye-opener voor ze. En dat die oplossing ook niet heel moeilijk hoeft te zijn: simpele aanpassingen in huis, een nieuwe bril, andere schoenen, extra vitamine D, andere medicijnen of kracht en evenwicht trainen. Ze zijn dan weer 'in control'. Ook voor mantelzorgers is het vaak een opluchting dat hun naaste weer zelfstandiger en fitter is."

Waarom heb je je gespecialiseerd in valpreventie?

"De doelgroep spreek me erg aan. Het zijn mensen met een verhaal die er heel graag nog toe willen doen. Graag zelfstandig willen blijven. Maar door valincidenten of de angst om te vallen hun vertrouwen kwijt zijn geraakt. Het mooie vind ik dat valpreventie echt werkt. Aan inactiviteit en vallen kun je écht iets doen. Door effectieve oefeningen, krijgen mensen meer zelfvertrouwen waardoor ze weer meer gaan bewegen. Daardoor worden ze weer actiever, gaan erop uit en ontmoeten weer mensen. Je ziet mensen echt opbloeien."

Wat doet een Gooische fysiotherapeut voor 'Laat je niet vallen' in Amsterdam?

De GGD Amsterdam heeft mij gevraagd om trainingen te verzorgen voor zorg- en welzijnsprofessionals, maar ook voor vrijwilligers en mantelzorgers. Ik leid ook fysiotherapeuten op als Otago instructeur. Begin oktober heb ik een groep van 16 Amsterdamse fysiotherapeuten, ergotherapeuten en wijkverpleegkundigen geschoold om te werken met de Valanalyse. Een heel mooi instrument voor degene die het afneemt, de verwijzer en natuurlijk de oudere zelf.

Wat is een Valanalyse?

"De valanalyse is een screeningstool voor eerstelijns zorgverleners. Met de Valanalyse kan de zorgverlener op een gestructureerde manier de valrisico's (red: bijvoorbeeld medicijngebruik, balans, spierkracht, voetproblemen, cognitie, vitamine D, gezichtsvermogen, veiligheid in huis) in kaart brengen. Vervolgens maakt de zorgverlener een verslag met advies voor de huisarts. Op basis hiervan kan deze bijvoorbeeld het medicijngebruik aanpassen, de oudere doorverwijzen naar een diëtist, geriater, oogarts, ergotherapeut of andere specialist. De huisarts is hierbij de spin het web."

Waarom zou de gemeente Amsterdam de Valanalyse onder de aandacht moeten brengen?

"Elke gemeente heeft de plicht om voor het welzijn van haar bewoners te zorgen. Het aantal valincidenten groeit nog steeds. Zeker nu ouderen steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Hoe mooi is het om ervoor te zorgen dat leed bij ouderen én hun mantelzorgers kan worden voorkomen? En ook dat ouderen het gevoel krijgen dat ze meetellen. Valincidenten hebben bovendien een enorme impact op de zorgvraag, een branche die al te lijden heeft onder personeelstekort. Als een oudere is gevallen, is er meer (thuis)zorg nodig. Vaak komen ouderen namelijk in het ziekenhuis terecht, bijvoorbeeld na een gebroken heup. De thuis(zorg) die daarna nodig is, is veel intensiever en kostbaarder dan de valpreventie die vooraf gegeven had kunnen worden."

Is de Valanalyse bekend bij de meeste huisartsen?

"Nee, veel huisartsen zijn niet op de hoogte van het bestaan van de valanalyse. Ze verwijzen ouderen waarvan ze vermoeden dat er een valrisico is nu vaak door naar een (kostbare) valpoli of verwijzen voor problemen met bewegen naar een fysiotherapeut. Maar daarmee blijft het valrisico bestaan. De Valanalyse belicht alle risicofactoren en zorgt daardoor juist voor een compleet beeld van het valrisico. Met deze multifactoriële aanpak kan vervolgens vallen worden voorkomen. En daarmee een hoop leed bespaard worden."

Welke zorgverleners werken met de Valanalyse?

"Dat zijn op dit moment vooral fysiotherapeuten, ergotherapeuten en in mindere mate praktijkondersteuners van de huisarts en (wijk)verpleegkundigen. Ik zou graag zien dat meer praktijkondersteuners en thuiszorgmedewerkers de Valanalyse kunnen afnemen. Want op deze manier is een multifactoriële aanpak mogelijk en werkt valpreventie. De Valanalyse kost tijd en dit is voor de laatste twee groepen lastig om vergoed te krijgen. Het is een keuze om het wel te doen want het vergroot de zorgkwaliteit en veiligheid van de cliënt."

Wat geef je de cursisten vooral mee tijdens een training?

"Tijdens de training 'Starten met de Valanalyse' hamer ik er altijd op dat valpreventie alleen effectief kan zijn als je het multifactorieel benadert. Ik adviseer dan ook om de Valanalyse altijd in z'n geheel af te nemen, dus niet alleen de vragen over de eigen discipline. Een fysiotherapeut die alleen bekijkt of de patiënt problemen met de balans, lopen en spierkracht heeft ziet andere valrisico's over het hoofd. En dan kan er dus nog steeds sprake zijn van een verhoogd valrisico."

Meer informatie

Weten welke Amsterdamse professionals trainingen geven en/of de valanalyse kunnen uitvoeren? Op laatjenietvallen.nl zoek je dit eenvoudig op. Neem voor meer informatie over 'Laat je niet vallen' contact op met Annelies Krikke, projecteider valpreventie GGD Amsterdam, afdeling EGZ, 06-2278 7786 of per e-mail akrikke@ggd.amsterdam.nl