Pad tot huidige pagina

Gezondheid in Gebiedsontwikkeling

Gezondheid wordt steeds meer meegewogen, maar het is nog geen vanzelfsprekend onderdeel van gebiedsontwikkeling. Met de komst van de Omgevingswet wordt dit wél een belangrijk onderdeel, centraal daarin staat namelijk “het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving”. De GGD is onder andere lid van het Stedelijk Adviesteam Plaberum en toetst de gebiedsplannen op het gezondheidseffect. Daarnaast adviseert de GGD over specifieke gezondheidsvraagstukken op gebiedsniveau.

Gezonde leefomgeving

De GGD adviseert over veel verschillende facetten van een gezonde leefomgeving. Naast kennis over gezonde leefomgeving en de omgevingskwaliteit wordt daarbij kennis over de gezondheidstoestand en –verschillen in de buurten en wijken toegepast. Extra aandacht gaat uit naar de ontwikkelbuurten omdat daar de gezondheidstoestand nóg urgenter is dan elders.

De GGD realiseert zich hierbij dat de kansen en mogelijkheden niet in ieder project gelijk zijn. De GGD is beschikbaar actief mee te denken over gezonde oplossingen voor gebiedsspecifieke uitdagingen, of juist een gebiedsspecifieke ambitie mee te helpen invullen. De meeste input wordt geleverd in (voor)gesprekken of ontwerpateliers. Hieronder enkele voorbeelden van (vervolg)adviezen op papier:

Kijk hier voor een voorbeeld MER-advies voor Havenstad

Ambitie/inzet komende tijd

  • Bijdragen aan de Gezondheidslogica i.s.m. Ruimte & Duurzaamheid. De gezondheidslogica biedt heldere richtlijnen voor een gezonde leefomgeving voor toetsers en ontwerpers.
  • Uitgangspunten op het gebied van een gezonde leefomgeving laten landen in gebiedsontwikkelingen.
  • Uitgangspunten op het gebied van een gezonde leefomgeving laten landen in de Amsterdamse instrumenten van de Omgevingswet (o.a. omgevingsvisie).
  • Uitvoeren Omgevingswetpilots zoals de pilot rondom geur(overlast) in samenwerking met de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.

Gezondheidskundige onderbouwing

De invloed van de leefomgeving op de gezondheid kan zowel negatief (gezondheidsverlies, verergering klachten, vervroegde sterfte) als positief (gezondheidsbevordering door meer bewegen of groen) uitpakken. Bij gezondheid gaat het niet alleen om aan- of afwezigheid van lichamelijke of psychische ziekte, maar ook om het welzijn, het vermogen om te functioneren en te participeren; oftewel de kwaliteit van leven van mensen (RIVM, 2018; Huber, 2012).

Het RIVM stelt in de rapportage ‘Gezonde Leefomgeving Gezonde Mensen’ dat Milieu in de top 3 van belangrijkste oorzaken van de totale ziektelast staat: “Daarnaast kan de leefomgeving een negatieve invloed hebben op gezondheid door een auto-afhankelijke inrichting, een overaanbod van ongezond eten, slechte infrastructuur voor voetgangers en fietsers, onveilige omgeving, weinig ontmoetingsruimte, slechte toegankelijkheid van gebouwen en openbare ruimte voor kwetsbare groepen, afwezigheid van natuurlijke omgeving en veel drukte. De kwaliteit van het binnenmilieu van woningen kan ook negatief bijdragen aan de gezondheid.

Door de leefomgeving goed in te richten kan de gezondheid bevorderd worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om natuur en water in de buurt, fiets- en wandelmogelijkheden, het uiterlijk en de plaatsing van gebouwen en ontmoetingsplekken in de buurt. Ook het openstellen van wijken is belangrijk.” (RIVM, 2016)

We werken ook samen met andere GGD’en aan dit onderwerp. Zo hebben we gezamenlijk de Kernwaarden voor een Gezonde Leefomgeving ontwikkeld, met daarin heel veel inspiratie voor gezonde (ontwerp)principes en maatregelen.