Mechanische ventilatie en balansventilatie

Veel huizen hebben een mechanisch afzuigsysteem of een balansventilatiesysteem met warmteterugwinning. Het doel van deze ventilatiesystemen is om ‘gebruikte, vochtige’ binnenlucht naar buiten af te voeren. De afzuigpunten van de mechanische ventilatie zitten meestal in de badkamer, keuken en toilet.

Bij mechanische afzuiging komt verse buitenlucht via roosters of ramen de woning binnen. Bij balansventilatie wordt de verse buitenlucht via een ventilatiekanaal de woning ingeblazen.

Mechanische afzuiging of balansventilatie moet u nooit uitzetten. Soms maken dit soort installaties teveel geluid in slaapkamers. Als u de installatie uitschakelt, is er niet meer genoeg ventilatie in de woning. Dat is slecht voor de gezondheid. Door slechte installatie, slecht onderhoud of verkeerd gebruik van een (balans) ventilatiesysteem kan de ventilatie in een woning ook onvoldoende zijn.
Lees de handleiding van uw (balans) ventilatiesysteem of laat u hierover adviseren. Goed gebruik en periodiek onderhoud van het ventilatiesysteem zorgt voor frisse lucht binnenshuis.

Mechanische afzuiging

Een mechanisch afzuigsysteem voert (ook in de laagste stand) gebruikte, vochtige lucht af. De afzuigpunten zitten meestal in de badkamer, keuken en het toilet. Dit zijn plaatsen waar geurtjes en vocht goed moeten worden afgevoerd. Meestal is er een schakelaar aanwezig met drie standen.

  1. Stand 1: Als u niet thuis bent;
  2. Stand 2: Als u wel thuis bent, gebruik deze stand ook ’s nachts;
  3. Stand 3: Bij douchen, koken, schoonmaken, klussen of visite.

Om frisse lucht binnen te krijgen moet u altijd de roosters open hebben of ramen op een kiertje. Houdt u roosters of ramen dicht? Dan loopt u risico dat er een onderdruk ontstaat in de woning en er lucht aangezogen wordt van plaatsen waar het niet vandaan dient te komen. Voorbeelden zijn openingen bij leidingdoorvoeren, kruipruimte, open stooktoestel of geiser. Lees de handleiding voor goed gebruik en laat uw ventilatiesysteem onderhouden door een erkend installateur.

Werking balansventilatie

Net als bij mechanische afzuiging wordt er lucht afgezogen in badkamer, toilet en keuken. Bij balansventilatie wordt er ook via ventilatiekanalen verse buitenlucht toegevoerd, meestal in de woonkamer en slaapkamers. De frisse lucht komt dus niet via roosters in de woning. In de balansventilatiesysteemkast zitten filters die stof en vuil wegvangen uit de aangevoerde buitenlucht. Het regelmatig schoonhouden van de filters is dan ook belangrijk. Bij balansventilatie wordt vaak gebruik gemaakt van warmteterugwinning. Dat werkt als volgt: de warme lucht uit de woning wordt in een groot apparaat langs de verse buitenlucht gevoerd. De lucht mengt zich niet, maar de warmte van de binnenlucht wordt afgegeven aan de verse, koudere lucht van buiten.

Warmteterugwinning kan ’s winters heel prettig zijn omdat er dan verwarmde verse buitenlucht het huis binnenkomt.  In de zomer is dat niet nodig. Het is mogelijk de verse lucht niet te laten voorverwarmen. De buitenlucht wordt dan deels om het verwarmsysteem heen geleid via een bypass. Vraag aan de installateur of dit ook geldt voor uw installatie en hoe de bypass kan worden ingeschakeld.

Meestal beschikt een balansventilatiesysteem over dezelfde schakelaar als de mechanische afzuiging. U kunt verschillende standen gebruiken.

Gebruikstips en onderhoud ventilatiesystemen

  • Gebruik de drie standen schakelaar op de volgende manier: Stand 1: Als u niet thuis bent; Stand 2: Als u wel thuis bent, gebruik deze stand ook ’s nachts; Stand 3: Bij douchen, koken, schoonmaken, klussen of visite.
  • Zorg bij mechanische afzuiging dat de ventilatieroosters altijd open en schoon zijn of dat er ramen op een kiertje staan. Ook in de winter.
  • Let bij het schoonmaken van de ventielen op dat deze in dezelfde stand worden teruggezet.
  • Controleer van het balansventilatiesysteem elke maand de filters en maak deze schoon zoals in de gebruiksaanwijzing staat, vervang ze minimaal 2x per jaar In de eerste jaren van nieuwbouw is dit vaker nodig.
  • Laat iedere 1-2 jaar naast de CV ook de mechanische afzuiging of warmteterugwinning unit controleren en zo nodig schoonmaken.
  • Heeft u last van bedompte lucht, schimmelvorming of geluidsoverlast van uw ventilatiesysteem? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de installateur van het systeem of verhuurder van uw woning. Op de website www.binnenluchtbranche.nl van de overkoepelende branchevereniging Leveranciers van Luchttechnische Apparaten (VLA) kunt u ook veel bruikbare informatie vinden over ventilatiesystemen en de ventilatieprestatiekeuring.
  • Voor extra ventilatie of om te luchten, kunt u uw ramen altijd open zetten. In de winter vervalt dan wel het voordeel van besparing op stookkosten door de warmteterugwinning van het balansventilatiesysteem.

Welke regels gelden er?

Eisen voor mechanische ventilatie zijn vastgelegd in het Bouwbesluit, zowel voor oude als nieuwe woningen. De afdeling Bouw- en woningtoezicht van uw stadsdeel kan u hier meer over vertellen en adviseren (Bel 14020). Stichting !WOON adviseert en ondersteunt Amsterdammers bij vragen over huren, onderhoud, huurrechten en -plichten en vele andere woonkwesties (Bel 020-5230 130).

Wat kan de GGD doen?

Als er iets mis is met het mechanische ventilatiesysteem, vraag dan eerst de woningeigenaar om maatregelen te nemen. Als dat niet helpt en u merkt dat het gevolgen heeft voor uw gezondheid, dan kunt u team Milieu en Gezondheid vragen om advies.