Pad tot huidige pagina

Zorgwekkende levensloop Amsterdamse veelplegers

22 september 2020

Onderzoek crimineel gedrag bij opgroeiende jongvolwassenen:

Als reactie op gewelddadige en ontwrichtende criminaliteit in de samenleving wordt bij de doelgroep van (gewelddadige) veelplegers steeds vaker straf gecombineerd met zorg. Van belang hierbij is beter inzicht te krijgen in de zorgaspecten die te maken hebben met volhardend en escalerend crimineel gedrag bij opgroeiende jongvolwassenen.

Menno Segeren, onderzoeker van de GGD Amsterdam, heeft daarom promotieonderzoek verricht naar crimineel gedrag gezien vanuit de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz). Enkele conclusies van het onderzoek zijn dat gewelddadige veelplegers als kind werden geconfronteerd met moeilijke jeugd- en opvoedomstandigheden en al vroeg psychosociale en sociaal-relationele problemen vertoonden. Dit bleek niet alleen samen te hangen met volhardend crimineel gedrag, maar ook met het ontwikkelen van veel andere problemen op het gebied van bijvoorbeeld financiën, verslaving, maatschappelijke participatie en huisvesting. Ook onder ex-gedetineerden bleken sociale en medische problemen veelvuldig voor te komen en bovendien voorspellend voor terugval in crimineel gedrag na ontslag uit detentie. Op 24 september 2020 verdedigt Menno Segeren zijn proefschrift aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

In zijn proefschrift, getiteld “Caught in adversity. The development, persistence and escalation of criminal behavior from a public mental health care perspective” is de belangrijkste onderzoeksvraag of de OGGz, naast partijen uit het veiligheidsdomein zoals politie, OM en de forensische ggz, een meerwaarde kan hebben in het tegengaan van crimineel gedrag. Veel (jonge) dader profiteren namelijk onvoldoende van aangeboden vormen van zorg en ondersteuning en de OGGz is een zorgspecialisme rondom moeilijk bereikbare doelgroepen met complexe problematiek.

Segeren onderzocht drie groepen: gewelddadige veelplegers van ‘high impact crimes’ afkomstig uit de Amsterdamse Top600 Aanpak, jongvolwassenen met een jeugdreclasseringsverleden die als jongvolwassene geen gewelddadig crimineel gedrag vertoonden en Amsterdamse ex-gedetineerden met een relatief korte gevangenisstraf (minder dan 6 maanden).

Segeren kwam tot een aantal conclusies:

  • gewelddadige veelplegers werden geconfronteerd met moeilijke jeugd- en opvoedomstandigheden en vertoonden al vroeg ernstige psychosociale en sociaal-relationele problemen. Omgang met criminele leeftijdgenoten en criminele gezinsleden zijn de belangrijkste voorspellers van escalatie van crimineel gedrag. Binnen de doelgroep van jeugdreclassering bevinden zich jongeren met niet alleen een extra hoog risico op de latere escalatie van crimineel gedrag maar ook op meervoudige problematiek tijdens de jongvolwassenheid waaronder dakloosheid, schuldenproblematiek, verslaving en werkloosheid.
  • Meer jongvolwassen gewelddadige veelplegers met een lichte verstandelijke beperking (LVB) vertoonden op hele jonge leeftijd (voor het twaalfde levensjaar) probleemgedrag, waren sterker beïnvloedbaar door antisociale/criminele leeftijdsgenoten en hadden slechter ontwikkelde sociaal-relationele vaardigheden dan diegenen zonder LVB. Als jongvolwassene pleegden zij meer vermogensdelicten met geweld (zoals gewapende overval of straatroof).
  • Onder kort-gedetineerden bleken medische en sociale problemen veelvuldig aanwezig. Deze werden door de gedetineerden zelf vaak niet als problematisch ervaren, ondanks een sterke samenhang met terugval in criminaliteit na ontslag uit detentie.
  • Een overgrote meerderheid van mannelijke kort-gedetineerden kwam na ontslag uit detentie opnieuw met politie/justitie in aanraking. Dit kwam in het eerste jaar na ontslag het meest voor. Belangrijke voorspellers hiervoor zijn problematisch middelengebruik, alleenstaand zijn, geen startkwalificatie hebben, de narcistische persoonlijkheidsstoornis en relatief jong zijn (<31).

Deze uitkomsten tonen de hoge complexiteit van problemen bij (gewelddadige) veelplegers vanwege individuele kwetsbaarheden, zorgelijke omstandigheden en ingrijpende gebeurtenissen met meestal een oorsprong in de jeugd. De resultaten van het onderzoek onderschrijven het belang van een OGGz-benadering bij criminaliteitspreventie. Dit laat zich vertalen in de aanbevelingen om meer te doen aan vroegsignalering van sociaal-emotionele problemen en gezinsproblematiek bij jeugd en de tijdige identificatie van jongeren met het allerhoogste risicoprofiel. Daarnaast om vaker langdurige en integrale ondersteuning voor delinquenten te overwegen en meer in te zetten op trauma-sensitief werken bij de aanpak van (jeugd)criminaliteit.

De promotie van Menno is openbaar; zie voor meer informatie de website van de Vrije Universiteit Amsterdam: www.vu.nl/nl/nieuws-agenda/agenda

Het volledige proefschrift, inclusief een Nederlandse samenvatting, is online beschikbaar via books.ipskampprinting.nl/thesis/546152-Segeren/