Overlast verhelpen met zorg

De mensen die overlast veroorzaken

“De mensen bij wie ik over de vloer kom vertonen onbegrepen gedrag”, legt Jan uit. “En soms zijn ze ook gewoon onvriendelijk en zitten ze niet op je komst te wachten. Ze hebben vaak geen netwerk of hulpverlening. Huizen zijn bijvoorbeeld ernstig vervuild, of de bewoner veroorzaakt overlast in de buurt. Hebben ze wél een netwerk, dan trekt de familie bij ons aan de bel: “Het gaat niet goed met mijn broer of zus”. Ook dan kunnen wij langsgaan."

De term “onbegrepen gedrag” is relatief. Als je goed luistert, leer je mensen begrijpen.

Onbegrepen gedrag

“Je wilt dat de buurt veilig is”, geeft Jan aan. ”Maar ook de persoon die overlast veroorzaakt, willen we helpen. We trekken daarbij samen op met woningbouwstichtingen, zorginstellingen, de buurtteams en de gemeente. We zoeken naar de juiste oplossing."

Jan: “Het is belangrijk om goed te luisteren naar de verhalen van de mensen zelf. We hebben het in het vak vaak over ‘onbegrepen gedrag’. Maar eigenlijk is die term heel relatief, want als je echt goed luistert zit er wél logica achter. Mensen doen vaak dingen niet zomaar, en met goed luisteren leer je ze begrijpen. Zeker bij iemand met psychiatrische problemen is het belangrijk om oprecht en rechtstreeks te zijn. En om dus duidelijk te maken waar de buurt al een hele tijd tegenaan loopt.”

Bewoners zijn erg geduldig en begripvol naar uitzonderlijke mensen en situaties. Ze reageren vaak vanuit bezorgdheid.

Zorg aanvaarden

“Ik heb heel veel respect voor de Amsterdammer", zegt Jan. "Die is toch wel erg geduldig en kan vaak begrip opbrengen voor uitzonderlijke mensen en situaties. Zelfs als er ernstige overlast is reageren mensen dikwijls vanuit bezorgdheid, en spreken ze dat ook uit.”

“Als ik over de vloer kom bij mensen hoor ik hun verhaal. Bijvoorbeeld van een academisch geschoolde vrouw van 85, in een huis vol met prachtige boeken. Je ziet dan dat het eigenlijk een heel mooi huis is, maar nu in slechte staat. Zij is altijd autonoom geweest, dus nu wil ze geen hulp. Daardoor is het in de loop van de tijd ernstig vervuild geraakt. En door verslechterde gezondheid is het bijhouden van haar huis erg moeilijk geworden. In geuren en kleuren vertelt ze over het leven dat achter haar ligt. Het is dan tragisch dat het zo ver heeft moeten komen, door het niet aanvaarden van hulp. Dan hoop je dat je haar leven weer op de rit kan krijgen."

Slaande ruzie

En vaak lukt dat ook wel, geeft Jan aan. “Een situatie die me bijstaat was die van een trotse man van in de 60. Altijd een druk sociaal leven gehad, maar nu door verzamelwoede in zijn eentje in een volle en vervuilde flat. Hij was eigenlijk heel vervelend. Erg hoekig, vond niks goed. Op een gegeven moment schakelden we hulp in van het Leger Des Heils, en dat werd slaande ruzie. Hij ging op een heel neerbuigende manier om met de hulpverlening. En hij bleef ook overlast veroorzaken. Dus toen kwamen wij langs, en die man kon mij niet luchten of zien. Het botste. Op een gegeven moment kreeg hij pijntjes. Hij bleek kanker te hebben. De huisarts stuurde hem naar het ziekenhuis voor een aantal onderzoeken maar hij had geen netwerk, dus toen ging ik mee. Na die middag ontdooide hij wat en vond hij het eigenlijk wel fijn dat ik mee was gegaan.”

Last van de schouders

“Maar uiteindelijk ging het toch mis”, vervolgt Jan. “Vanwege de veiligheid heeft de woningbouwvereniging hem alsnog op straat gezet. Wij hebben toen opvang geregeld. Hij kreeg een begeleider die niet op zijn mondje gevallen was. Die durfde net als ik ook tegengas te geven. Uiteindelijk hebben we een laatste kans-woning voor hem geregeld. Daardoor kon hij nieuwe woonruimte krijgen onder toezicht. Als nieuwe start. En die man bloeide daar helemaal op. Het leek wel of er met het vertrek uit die oude vervuilde woning een last van zijn schouders was gevallen. Hij was erg dankbaar. Eerst stonden we lijnrecht tegen over elkaar. Dat het uiteindelijk zo goed komt, vond ik heel mooi.”