Goed beschermd op reis

Niet altijd verplicht

“Vaak kun je zelf bepalen welke vaccins je wilt nemen”, zegt Marja, “al zijn er ook plekken waar bepaalde vaccins verplicht zijn. Neem bijvoorbeeld gele koorts. Sommige landen waar nu een uitbraak is, kom je niet in zonder vaccinatie.”

Landenoverzicht

De informatie over alle prikken halen de verpleegkundigen uit een database van het Landelijke Coördinatiecentrum Reizigersadvisering, legt Marja uit: “Daarin staat de meest up-to-date informatie over welke vaccinaties je voor welke landen nodig hebt. Ik weet daar veel van uit mijn hoofd. Maar omdat de klant die voor de prik komt meestal niet precies weet wat nodig is, lopen we altijd samen even door die landenlijst heen.”

Op tijd

Mensen komen wel eens te laat voor hun prik, vertelt Marja: “Stel je komt op maandag bij ons en gaat vrijdag vliegen, dan kun je nog een hoop vaccinaties krijgen, maar niet alle. Voor rabiës moet je bijvoorbeeld 2 prikken halen. Daar moet minstens 1 week tussen zitten. Dus als je een paar dagen van tevoren langskomt, ben je te laat. En rabiës is zo’n ziekte die je niet wilt oplopen, want als je het niet op tijd behandelt is het dodelijk.”

Om rabiës te voorkomen blijf je het beste helemaal van dieren af.

Rabiës

“Alle zoogdieren kunnen rabiës (hondsdolheid) overbrengen. Honden, katten, vleermuizen en apen. Je kunt rabiës oplopen als het speeksel van een dier met jouw bloed of slijmvlies in aanraking komt. Dat kan wanneer een dier je bijt of krabt, of als ze likken aan een wondje, of je ogen, of je mond. Om dit te voorkomen zeggen wij: blijf gewoon het beste helemaal van dieren af.”

Wat te doen bij een beet

Als je toch een wond oploopt door een dier, doe dan 3 dingen: “De wond moet je tenminste een kwartier lang heel goed uitspoelen met water en zeep onder stromend water. Dan ontsmetten met een beetje alcohol of jodium. Neem daarna contact op met je ziektekostenverzekering, via het noodnummer op je zorgpas. Want als je niet gevaccineerd bent tegen rabiës, dan heb je namelijk zo snel mogelijk een antiserum nodig. Dat is duur, en op veel plekken in de wereld helemaal niet te krijgen. Want het kost enkele duizenden euro’s en is beperkt houdbaar. Je zal dus naar huis moeten met hulp van je ziektekostenverzekering.”

Rabiës-vaccinatie

Vaccineren is dus slim, zegt Marja: “Want als je gevaccineerd bent, ben je voor de rest van je leven beschermd. Dan hoef je dat dure antiserum dus niet meer. Je moet dan nog wel steeds 2 losse rabiës-vaccinaties achteraf halen, zodat er dan opnieuw antistoffen worden aangemaakt. Maar die vaccins hebben ze in heel veel landen wél, zeker in de wat grotere steden.”

Wat rabiës doet

Als je gebeten bent zijn die 2 vaccinaties achteraf altijd nodig. “Je weet niet of een dier ziek is. Dat risico wil je niet lopen. Rabiës tast het zenuwstelsel namelijk aan en als het je hersens bereikt ga je dood. Komt het in je zenuwstelsel dan kun je het ook niet meer stoppen, dus je wilt tijdig antistoffen aanmaken. In Nederland zijn er de laatste 10 jaar maar 3 mensen overleden aan de gevolgen van rabiës. Het haalt de krant als dat gebeurt. Maar wereldwijd gaat het nog steeds om 60.000 mensen per jaar.”

Malaria wordt ernstig onderschat

Een ander gevaar is malaria: “In hoog-risico malariagebied moet je pillen slikken om te voorkomen dat je het krijgt door een muggenbeet. Toch gaan daar nog steeds mensen heen die dat niet in de gaten hebben. We geven ook een negatief reisadvies voor hoog-risico-gebieden aan zwangere vrouwen en kinderen onder de 5 jaar. Die zijn veel kwetsbaarder. Bij een klein kind kan koorts door malaria opeens enorm verergeren. Als je in een hoog-risico-land bent en je kind krijgt koorts, ga dan niet een avond of nacht wachten, maar meteen naar de dokter. Het wordt echt ernstig onderschat hoe gevaarlijk malaria is. Voordat ik begon met werken bij Reizigersvaccinatie heb ik bijna 10 jaar voor Artsen zonder Grenzen gewerkt. Ik heb in die landen kinderen daaraan zien sterven.”

Als er een gat in je klamboe zit kun je alsnog gestoken worden, dus smeer je altijd in met deet.

Muggen: DEET

"De malariamug steekt 's avond en 's nachts. Er is ook een mug die dengue, chikungunya en zika bij zich draagt” vertelt ze. “Die zit met name in Midden- en Zuid-Amerika en Azië en steekt vooral overdag. Beschermen is simpel: 's ochtends smeren met zonnebrand, en een half uurtje later met deet van 40%. Herhaal dat 's middags, want deet werkt maar 8 uur. 's Ochtends en 's middags zijn de muggen het meest actief. Ook kun je 's nachts het beste onder een klamboe slapen en nog een keer smeren. Want als er een gat in je klamboe zit, kun je alsnog gestoken worden."

Europa

“Het is een misvatting dat je alleen maar prikken kunt halen voor verre landen”, vervolgt Marja. “In Nederland kun je de ziekte van Lyme krijgen door een tekenbeet en daar kun je niks tegen doen. Maar in onder andere Oostenrijk, Zwitserland, Zweden en Zuid-Duitsland heb je teken die tekenencefalitis kunnen overbrengen. Dat is hersenvliesontsteking. En daar kun je je wel voor laten vaccineren. Kijk, als je een weekje naar Wenen gaat is er niets aan de hand. Maar als je een maand gaat kamperen zou ik de prik zeker nemen.”

Niet schrikken

“Het klinkt als veel”, erkent Marja. “Ook als ik dit tijdens een consult vertel zie ik mensen wel eens schrikken. Maar dan zeg ik: nu je dit weet, ben je goed voorbereid. Voorkomen is beter dan genezen. Het is niet fijn als je lang uitkijkt naar een reis waar je een hoop geld voor apart hebt gelegd, en je wordt daar ziek. Uiteindelijk valt het in 99 van de 100 gevallen mee. Maar ga je zonder bescherming op reis, dan ben je verder van huis.”